Kısa cevap
Tophane, Alanya Kalesi sur hattında tersanenin ötesinde yer alan, Kültür Portalı’na göre 12x14 metre ölçülerinde, iki katlı ve dikdörtgen planlı bir Selçuklu yapısıdır. Aynı kaynak tersaneyi güvence altına almak için yapıldığını “sanılmaktadır” diyerek aktarır.
Alanya Belediyesi, Tophane’yi Tersane, Kızılkule ve İçkale saray kompleksiyle birlikte I. Alaaddin Keykubat’ın eserleri arasında sayar. Yapının kendine ait tarihli bir kitabesinden kaynaklarımızda söz edilmez.
Sur hattındaki yeri
Kültür Portalı sur hattını şöyle tarif eder: Kızılkule’den başlar, Ehmedek ve İçkale’ye çıkar, Adam Atacağı ve Cilvarda Burnu üstünden Arap Evliyası ile Esat Burcu’na iner, tophane ve tersaneyi geçip Kızılkule’de biter. Deniz kıyısında sıra bu yüzden Tophane, Tersane, Kızılkule şeklindedir.
Seton Lloyd’un beş bölgeli ayrımında (Belediye aktarımı) bir ucu Kızılkule, diğer ucu Tersane olan hilal biçimli birinci bölge tam bu kıyı şerididir. Tophane bu hilalin tersane ucunu tamamlar.
Ne işe yarıyordu?
Adı top evi anlamına gelir. Kültür Portalı yapının tersaneyi korumak için inşa edildiğinin “sanıldığını” yazar. Kesin dille söylemez, biz de söylemiyoruz. Deniz tarafından gelebilecek bir saldırıda tersanedeki gemiler en değerli hedefti. Küçük, sağlam ve tersaneye bitişik bir yapı bu mantığa uyar.
Ölçüleri kuleyle karşılaştırın: Kızıl Kule 33 metre yüksekliğinde sekizgen bir gövdeyken Tophane 12x14 metre tabanlı iki katlı dikdörtgendir. Biri gözetleme ve caydırma, diğeri noktasal savunma yapısıdır.
Ziyaret edilebilir mi?
Bunu doğrulayamadık. Bakanlık müze listesinde Tophane ayrı bir birim değildir. Belediye sayfaları ziyaret düzeni yayımlamaz. En sağlıklı yol Tersane gişesinde sormaktır: “Tophane’ye giriş var mı, aynı biletle mi?”.
Dıştan görmek için tersaneyi geçip sur boyunca ilerleyin. Kule, tersane ve tophaneyi tek yarım günde nasıl sıraladığımızı yarım gün rotasında anlattık. Fotoğraf arşivimizde Tophane görseli yok. Bulunca lisansıyla ekleyeceğiz.